"Lần sửa đổi thứ 13" (13TH) là một bộ phim tài liệu năm 2016 do Ava DuVernay đạo diễn, khám phá mối quan hệ giữa chế độ nô lệ, sửa đổi thứ 13 của Hiến pháp Hoa Kỳ và hệ thống tư pháp hình sự hiện đại. Bộ phim này không chỉ là một tác phẩm lịch sử khô khan, mà còn là một cuộc thảo luận sâu sắc về chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, bất công xã hội và cách thức mà hệ thống tư pháp Hoa Kỳ đã bị ảnh hưởng bởi những định kiến này.
Bộ phim bắt đầu bằng việc giới thiệu sửa đổi thứ 13 của Hiến pháp Hoa Kỳ, được thông qua vào năm 1865, chính thức bãi bỏ chế độ nô lệ. Tuy nhiên, điều khoản này cũng có một ngoại lệ quan trọng: nó cho phép sử dụng lao động cưỡng bức như một hình phạt cho những người bị kết án. Đây là điểm mấu chốt mà bộ phim tập trung vào, vì nó cho thấy cách thức mà chế độ nô lệ đã được thay thế bằng một hệ thống mới, trong đó những người da đen bị giam giữ và buộc phải lao động.
Thông qua các cuộc phỏng vấn với các học giả, nhà hoạt động và những người có kinh nghiệm trực tiếp với hệ thống tư pháp, bộ phim chỉ ra cách thức mà chủ nghĩa phân biệt chủng tộc đã được duy trì và củng cố qua nhiều thập kỷ. Từ việc sử dụng lao động cưỡng bức trong các nhà tù, đến việc áp dụng các chính sách "luật và trật tự" vào những năm 1970 và 1980, bộ phim cho thấy cách thức mà hệ thống tư pháp đã được sử dụng để kiểm soát và đàn áp cộng đồng da đen.
Bộ phim cũng khám phá cách thức mà ngành công nghiệp tư nhân đã tham gia vào việc xây dựng và quản lý các nhà tù, tạo ra một hệ thống "nhà tù tư nhân" mà trong đó, lợi nhuận được đặt lên trên hết. Điều này đã dẫn đến việc tăng số lượng người bị giam giữ, đặc biệt là những người da đen, và tạo ra một vòng tròn luẩn quẩn của bất công xã hội.
"Lần sửa đổi thứ 13" không chỉ là một bộ phim tài liệu, mà còn là một cuộc kêu gọi hành động. Nó khuyến khích người xem phải suy