Claudio nhớ rõ buổi chiều anh nhận tin thăng chức: sau 8 năm cày cấy ở bộ phận xử lý bồi thường của công ty bảo hiểm An Khang tại Sài Gòn, cuối cùng anh cũng được lên chức điều phối viên chính sách. Mừng chưa được nửa tiếng thì quản lý gọi lại: vị trí mới nằm ở chi nhánh Phước Lâm, một thị trấn ven rừng ngập mặn vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long, dân số chưa tới 12 nghìn người, cách trung tâm thành phố 6 tiếng đi xe khách. "Chỗ đó đang thiếu người đứng đầu, anh nhận thì tháng sau đi nhận việc, không thì để lại cho người khác nhé", quản lý nói thêm. Lúc đó chỗ trọ của Claudio vừa tăng giá hai lần, bạn gái cũ vừa dọn đồ đi, anh gật đầu không suy nghĩ thêm. Anh đến Phước Lâm vào một buổi sáng sớm mù mịt sương. Trụ sở chi nhánh là căn nhà hai tầng sơn màu xanh nhạt bong tróc, nằm cạnh tiệm bán kẹo dừa, tấm biển An Khang treo trên cửa đã gãy một góc. Ông Ba Sáu, quản lý cũ sắp nghỉ hưu, đưa anh đi một vòng: máy lạnh trong phòng làm việc hỏng từ tháng trước chưa sửa, trần nhà có vết ố mốc do dột, chồng đơn khiếu nại của khách hàng chất đống trên bàn. "Ở đây yên tĩnh lắm, trừ mấy chuyện lặt vặt thì không có gì đâu", ông Ba Sáu cười để lộ mấy cái răng vàng, rồi dặn thêm "có chuyện gì cứ nói với công an Tuấn, anh ấy quen hết dân ở đây". Vỏn vẹn ba ngày sau, chiếc Toyota Innova của anh ngư dân Nguyễn Văn Dung bốc cháy rụi lúc 2 giờ sáng, đỗ ngay trước cửa tiệm tạp hóa duy nhất của thị trấn. Claudio được báo cáo lúc 6 giờ, chạy xe máy thuê đến hiện trường, mùi nhựa nóng chảy và mùi xăng nồng nặc còn lưu lại trong không khí. Dung ngồi bệt trên vỉa hè, áo quần đầy vết bồ hóng, nói mình đỗ xe để giao cá cho tiệm hải sản, quay lại thì chỉ còn khung sắt. Claudio chụp ảnh hiện trường, thấy cửa sổ bên phụ trước bị đập vỡ, mảnh kính vương đầy đất, nhưng dây điện ở khu vực đó không hề bị hở. Bản báo cáo công an ghi "nguyên nhân do chập điện hệ thống dây dẫn vì thời tiết ẩm", dù trời đã nắng ráo cả tuần. Chưa đầy 10 ngày sau, thêm hai chiếc xe nữa bị thiêu rụi: chiếc bán tải của chị Hồng, chủ đội vận chuyển tôm sú đi Sài Gòn, bị cháy ngay trong sân nhà; 7 chiếc xe máy trong kho của tiệm sửa xe Thành cũng bị đốt sạch. Môi trường làm việc của Claudio lập tức trở nên thù địch. Chị Hồng một hôm xộc thẳng vào văn phòng, bàn tay còn dính vết dầu mỡ nện mạnh lên bàn anh: "Hợp đồng bảo hiểm của tôi ghi rõ tổn thất toàn bộ thì được đền 800 triệu. Thứ Sáu tuần này không thấy tiền, tôi lên tận trụ sở trung ương khiếu nại, bảo đảm cả thị trấn này không ai dám đóng tiếp bảo hiểm cho An Khang đâu. Mấy ông thành phố sang đây làm màu, cứ tìm cớ để không trả tiền à?" Công an Tuấn, người mà ông Ba Sáu giới thiệu, mỗi lần Claudio hỏi về kết quả điều tra đều cười trừ: "Ở thị trấn nhỏ này trẻ con nghịch ngợm, đốt lửa chơi rồi vô ý cháy xe thôi, anh cứ yên tâm chi trả đi, đừng làm khó dân". Anh chưa từng thấy một vụ cháy xe nào có báo cáo giống hệt nhau đến thế: cùng câu "chập điện hệ thống dây dẫn", cùng không có chữ ký của điều tra viên chính trong hai bản báo cáo, cùng lời khai của nhân chứng là "thấy lửa bùng lên từ động cơ". Đêm đó Claudio ngồi ăn bánh mì thịt ở quán của bà Tư, ngay cạnh chi nhánh. Tấm kính cửa quán bà Tư có vết nứt từ tháng trước do mấy đứa trẻ ném đá, hiện được dán chằng chịt băng keo trong suốt. Bà Tư vừa lau bàn vừa than: "Kể từ hôm cái kính này vỡ, tụi nhỏ cứ thích phá quán tôi. Tuần trước làm đổ nồi nước dùng, hôm qua trộm mất ổ bánh mì. Ông có nghe nói cái Lý Thuyết Kính Vỡ không? Hồi trước tôi nghe ông giáo viên trường làng nói, nếu để cái kính vỡ không sửa, người ta sẽ nghĩ không ai quan tâm, rồi đập thêm cái nữa, rồi sửa cả quán, rồi cả xóm bị phá hết. Nhìn mấy vụ cháy xe này cũng vậy, đèn đường mấy tháng nay không thay, tường bưu điện bẩn chằng chịt graffiti không ai quét, công viên thấy đủ lại có xích đu gãy, chuyện nhỏ người ta cũng không thèm để ý, huống chi chuyện lớn." Claudio đột nhiên nhớ ra môn tội phạm học anh từng học năm hai đại học. Giảng viên dành hẳn ba tuần giảng về Lý Thuyết Kính Vỡ - thuyết cho rằng những dấu hiệu rối loạn nhỏ chưa được xử lý (cửa sổ vỡ, rác thải tràn lan, đèn đường hỏng) sẽ tạo ra tín hiệu rằng nơi đó thiếu sự quản lý, từ đó thúc đẩy các hành vi phạm tội nghiêm trọng hơn nảy sinh. Anh nhìn quanh Phước Lâm: thùng rác ở ngã ba đường đầy ụ rác thải nhựa, bức tường trụ sở xã có hình vẽ bậy từ nửa năm trước, đường đất dẫn ra bến đò vẫn lồi lõm ổ gà từ mùa mưa năm ngoái. Chẳng lẽ những vụ cháy xe đều là hệ quả của sự lơ là này? Anh bắt đầu tự đi điều tra. Thợ sửa xe Nam, người từng kiểm tra chiếc bán tải của chị Hồng, ngập ngừng mãi mới dám nói: "Bình xăng của xe bị đục lỗ, lửa cháy từ bên ngoài vào. Tôi báo công an là do phá hoại, nhưng họ bảo tôi ghi 'chập điện' nếu không muốn mất giấy phép hành nghề." Claudio lặng người, anh lật lại toàn bộ hồ sơ các vụ cháy: tất cả chủ xe đều là thành viên của Hội Nghề cá Phước Lâm, vừa gửi kiến nghị lên tỉnh yêu cầu dừng dự án khu công nghiệp Thịnh Vượng sắp xây trên rừng ngập mặn - nơi sẽ phá hủy nguồn tôm sú duy nhất của thị trấn. Chị Hồng là chủ tịch hội, anh Dung là phó hội. Tối hôm đó, Claudio tìm thấy tờ rơi quảng cáo khu công nghiệp Thịnh Vượng trong hộp thư nhà trọ. Cái tên nghe quen quen, anh lục lại danh sách cổ đông của công ty An Khang: Tập đoàn Thịnh Vượng nắm giữ 30% cổ phần. Anh bỗng hiểu ra: những vụ cháy xe không phải là hệ quả vô ý của "cửa sổ vỡ", mà là sự cố ý phá hoại để dọa dẫm những người chống đối dự án. Nếu Claudio chi trả bảo hiểm, Thịnh Vượng sẽ lấy cớ anh thông đồng với chủ xe để trục lợi bảo hiểm, tước uy tín của hội nghề cá; nếu anh từ chối, dân thị trấn sẽ nhào nặn lên phẫn nộ, ép hội phải ngừng kiến nghị. Còn sự xuống cấp của Phước Lâm - những cái "kính vỡ" mà bà Tư nhắc đến - vốn là chủ ý của chính quyền địa phương, để tạo ra cái cớ hoàn hảo che đậy cho hàng loạt hành vi phạm tội có tổ chức. Đêm đó Claudio ngồi lại trong văn phòng, tiếng máy lạnh hỏng hơi rít đều đều, cái tay nắm cửa gãy khẽ lắc lư trong gió. Anh nhìn qua cửa sổ, thấy vết nứt trên kính quán bà Tư đã lớn hơn, một mảnh kính nhỏ vừa rơi xuống đất. Lý Thuyết Kính Vỡ nói rằng chỉ cần sửa cái kính vỡ đầu tiên, mọi thứ sẽ dừng lại. Nhưng ở Phước Lâm, ai sẽ là người nhặt mảnh kính lên? Và nếu anh dám đứng ra sửa, liệu cái kính đó có vỡ lại ngay lập tức không?