Sáng sớm rừng mưa Trường Sơn còn vương sương trắng đọng trên đầu lá cây sim, con Tí – chú chuột rừng tí hon lông vàng mượt, nặng chưa bằng một nắm tay – đang leo cật lực lên cái rễ cây đa già nứt nẻ để húp chút mật ong rỉ ra từ tổ ong treo lơ lửng trên cành thấp. Cách đó chưa đầy mười mét, anh Đại – con chim ưng xám bụng trắng, sải cánh rộng gần hai mét, có vết sẹo dài ngoằn trên mỏ từ trận đánh nhau với mèo rừng năm ngoái – đang đậu phía trên cùng ngọn đa, nhổ mấy cọng lông vụn mắc vào kẽ lông cánh. Bao nhiêu năm qua, Tí chỉ lo trốn Đại mỗi khi nghe tiếng gió rít từ đôi cánh của anh, Đại cũng chẳng mấy khi để ý đến con mồi nhỏ xíu ấy, cho đến cái ngày định mệnh ấy. Bỗng rễ cây đa rung lên bần bật, những sợi khí sinh xù xì bỗng phát ra ánh sáng xanh nhạt le lói. Cả Tí và Đại đều tối sầm mặt mũi ngất đi. Khi tỉnh dậy, Tí cố gãi tai bằng chân sau quen thuộc, nhưng cánh tay chạm phải thứ gì đó cứng cáp, phủ đầy lông xám mượt – anh đang đậu trên chính cành cao nơi Đại ngồi lúc nãy, cơ thể nặng trịch, đôi cánh to quá khổ xíu xỉu bên sườn. Đại thì mở mắt thấy mình nằm dưới gốc đa, cơ thể nhỏ nhắn, lông vàng xù xì, cố gắng kêu lên báo hiệu thì chỉ nghe một tiếng rít bé xíu, chẳng ra chim chẳng ra chuột. Hai cái đầu quay lại nhìn nhau, cùng lúc nhận ra sự thật kinh hoàng: chúng hoán đổi thân xác. Chưa kịp hoàn hồn, nguy hiểm ập tới. Một bầy chim ác đen xì phát hiện con chim ưng lạ hoắc đang lảo đảo trên cành, tưởng con mồi yếu đuối, sà xuống mổ peck liên tục. Dưới đất, con mèo rừng già có vết sẹo ngang má – kẻ thù cũ của Đại – ngửi thấy mùi chuột rừng, nhẹ nhàng bò đến gần, móng vuốt nhọn hoắt sắp vồ lấy Đại trong thân xác bé nhỏ. Tí ở trên cao hoảng loạn vỗ cánh, nhưng chẳng biết cách điều khiển cái cơ thể đồ sộ ấy, suýt ngã lăn xuống đất. Đại dưới đất dù nhỏ nhắn nhưng nhớ ngay thói quen của Tí: mỗi khi gặp nguy hiểm, chú chuột nhỏ sẽ chạy về phía đống mối cạnh gốc cây. Đại lẹ làng băng qua bãi cỏ, cào nát tổ mối, đàn mối bay lên mù mịt, lũ chim ác ghét mùi mối, vội vàng bay mất. Tí thấy thế, dù run rẩy toàn thân, cũng cố gắng đập cánh, lao xuống phía mèo rừng, cái mỏ sắc nhọn mang vết sẹo quen thuộc chọc thẳng vào mũi con mèo, khiến nó gầm gừ bỏ chạy. Từ đó, hành trình trở về cây đa cổ thụ – nơi duy nhất có thể đảo ngược lời nguyền – bắt đầu. Cả hai đặt tên cho chuyến đi điên rồ ấy là Cuộc phiêu lưu biến hóa. Tí dù mang thân chim ưng nhưng cái đầu vẫn là của chuột rừng, thuộc nằm lòng từng hang hốc, hốc cây để trú ẩn, từng loại trái cây ăn được, từng đường tắt tránh thú dữ. Đại dù co ro trong thân chuột nhỏ nhưng nhớ rõ từng luồng gió, từng tầng khí quyển an toàn, từng tổ chim đồng loại để xin giúp đỡ. Chuyến đi chẳng hề suôn sẻ: Tí từng suýt chết đuối khi cố gắng bơi qua suối vì quên mình giờ có cánh chứ không phải chân nhái, Đại từng bị trăn đất quấn chặt, may mà Tí lao xuống cắm móng vuốt vào đầu con trăn. Có lúc Tí nhớ mật ong ngọt lịm, cố gắng đâm đầu vào tổ ong, bị đàn ong đốt sưng vù cả mỏ, Đại cười khanh khách (bằng tiếng rít chuột), mang bùn về đắp lên chỗ sưng cho anh. Có lúc Đại nhớ cảm giác sải cánh giữa bầu trời, cố gắng nhảy từ vách đá xuống để "bay", kết quả là lăn cù như quả bóng vào bụi rậm, Tí phải bay xuống kéo anh lên bằng móng vuốt. Ba ngày lặn lội qua rừng sâu, bơi suối, trèo đèo, chúng cũng trở về được gốc đa già. Ánh sáng xanh lại le lói từ rễ cây, cả hai chạm đầu vào nhau, tối sầm mặt mũi rồi tỉnh dậy, lại thấy mình trong thân xác quen thuộc. Tí nằm dưới gốc cây, ngửi thấy mùi lông chuột quen thuộc, reo hò vui sướng. Đại đậu trên cành cao, thử vỗ cánh, cảm giác gió rít qua lông cánh lại trở về, cũng kêu lên một tiếng hót vang dội. Từ đó, rừng Trường Sơn có một cặp bạn lạ: chú chuột rừng nhỏ xíu mỗi khi gặp nguy hiểm đều có tiếng chim ưng hú báo hiệu, chú chim ưng oai vệ mỗi khi kiếm được mật ong đều để lại một ít dưới gốc đa cho người bạn nhỏ. Ai hỏi về chuyến đi ấy, chúng đều nhắc đến cái tên Cuộc phiêu lưu biến hóa – chuyến phiêu lưu náo loạn nhất, kì lạ nhất, mà chẳng sinh vật nào trong rừng từng trải qua.