Ngày Xửa Ngày Xưa Ở Calcutta, lúc ấy thành phố còn chưa bị cái danh "thành phố nghèo nhất Ấn Độ" bủa vây, dân mình vẫn thường gọi nó là "thành phố vui vẻ" dù nhà cửa chật chội, đường sá lầy lội mỗi khi mưa về. Calcutta khi ấy đang chuyển mình mạnh, chính phủ đổ tiền xây mấy nhà máy dệt, mấy tuyến xe điện mới, dân từ các làng mạc lân cận kéo về đông như kiến, ai cũng ôm mộng đổi đời.
Anh Ravi chạy xe kéo được hơn chục năm, ngày nào cũng dắt xe chở khách từ ga Howrah về trung tâm, tích cóp từng đồng rupee lẻ tẻ. Bao nhiêu năm rồi, anh chỉ mong mua được một chiếc xe kéo cũ, đỡ phải trả 30 rupee tiền thuê mỗi ngày cho chủ, có dư đồng nào là gửi về quê cho mẹ già. Hôm ấy đếm lại ví, anh thấy chỉ thiếu đúng 12 rupee nữa thôi, tuần sau có một đoàn khách du lịch thuê xe cả ngày, chắc chắn đủ. Anh cười toe toét, vừa chạy xe vừa huýt sáo khúc nhạc Bollywood mới nổi.
Cô Mini 18 tuổi, con gái một gia đình bán trà ở góc đường College Street, từ nhỏ đã mơ làm y tá để chữa bệnh cho những người nghèo như gia đình mình. Sáng hôm ấy, cô vừa nhận được thư mời nhập học lớp y tá sơ cấp ở bệnh viện SSKM, chỉ cần đóng nộp 50 rupee tiền học phí là xong. Mẹ cô đã giấu dưới gối mấy đồng tiền vàng cưới, chỉ chờ cô cầm thư về là đưa. Mini ôm cái phong bì dính mồ hôi chạy ra bờ sông Hằng, nhìn dòng nước vàng đục chảy xiết, tưởng tượng mình mặc áo blouse trắng đi thăm khám cho bệnh nhân, cảm thấy tương lai sáng lóa như mặt trời buổi sớm.
Ông Ram mở tiệm may nhỏ trong ngõ hẹp gần chợ New Market đã 20 năm, vợ ông bán rau ngoài chợ, hai đứa con nhỏ đang đi học. Tuần trước tiệm nhận được đơn đặt hàng may 200 bộ đồng phục cho trường tư thục mới mở, giá cả hời, chỉ cần giao xong là đủ tiền sửa cái mái nhà dột nát, mua cho con gái cái xe đạp đi học. Sáng hôm ấy ông vừa cắt xong tấm vải xanh cho đồng phục, cầm cây kéo may nhìn đống vải xếp ngay ngắn, cười nhăn nhở định tối nay sẽ mua cho cả nhà gói đồ ngọt gulab jamun.
Cả thành phố hôm ấy như đang nín thở chờ đợi. Những giấc mơ nhỏ xíu ấy, của Ravi, của Mini, của ông Ram, của hàng ngàn người dân Calcutta đang nỗ lực thoát nghèo, đều đang treo lơ lửng ngay trước mũi, chỉ cần với tay là chạm tới. Mấy đứa trẻ con chạy nhảy trên đường, mấy bà già ngồi hong mấy tấm sari dưới nắng, ai nhìn đâu cũng thấy hy vọng.
Rồi đùng một cái, tiếng gạch đá rơi lộp độp vang lên từ phía cuối ngõ, kế tiếp là tiếng gỗ gãy rắc rắc, tiếng người hét lên hoảng loạn. Mấy chiếc xe cứu thương hú còi từ xa, bụi mù mịt bay lên che khuất cả mặt trời. Người ta chạy ùa ra đường, thấy một nửa tòa nhà cũ kỹ 3 tầng nơi có tiệm may của ông Ram đang sụp xuống, mấy viên gạch cũ nát từ thời thực dân Anh rơi xuống phủ kín đống vải may dở dang. Ravi buông tay lỏng đống tiền lẻ trong túi, Mini ôm chặt cái thư mời run rẩy đến mức phong bì nhàu nát, ông Ram đứng chết lặng nhìn đống đổ nát, cây kéo may vẫn còn cầm chặt trên tay.
Giấc mơ vừa chạm tới đầu ngón tay, bỗng chốc thành mây khói. Chỉ còn tiếng đồ vật đổ sụp vang vọng giữa phố xá ồn ào, lẫn vào tiếng chuông xe điện leng keng, tiếng rao hàng của gánh trà nóng, mà nghe sao xót xa đến lạ.